moeten we altijd opereren?" van voorstekruisbandletsels: moeten we altijd opereren?" op een aantal punten de bal volledig misslaan. ondanks de reconstructie van de VKB" een fabeltje dat eerder gebaseerd is op `eminence- based medicine' dan op hard bewijs. De enige meta-analyse van de langetermijnsresultaten na VKB-chirurgie toont zwart op wit aan dat de prevalentie van artrose na VKB-reconstructie veel lager is dan decennialang algemeen werd aangenomen of overgenomen (1). Wij vonden met de meest geavanceerde statistische methodes slechts 28 procent artrose in de totale groep van 1.554 patiënten die ten minste tien jaar na een VKB-reconstructie met radiografie werden nagekeken. Als er nooit een (partiële) meniscectomie diende te gebeuren, zakt dit cijfer zelfs naar 16 procent. Onzes inziens is 16 procent nog steeds geen synoniem met "onontkoombaar". behandelde VKB-ruptuur is wel zo goed als onontkoombaar. Recente experimenten door Musahl et al. bevestigden het secundair stabiliserend effect van zowel de laterale als de mediale meniscus in de knie met deficiënte VKB (2). Op deze manier veroorzaakt anterieure of rotationele instabiliteit in afwezigheid van een functionele VKB excessieve schuifkrachten in de meniscus. Deze veroorzaken op hun beurt eerder tot zelfs manifeste meniscusscheuren en begeleidende pijnklachten met noodzaak tot (partiële) resectie van de meniscus als gevolg. Zo goed als alle auteurs rapporteren hogere frequenties van meniscusletsels bij conservatief behandelde VKB-scheuren vergeleken bij de geopereerde VKB's, met incidenties tot 98 procent in chronisch VKB- deficiënte knieën (3, 4). Een meniscusscheur is bijgevolg een extreem frequente verwikkeling van een conservatief behandelde VKB-ruptuur. Een meniscusscheur is de belangrijkste risicofactor voor de ontwikkeling van artrose na een VKB-ruptuur (odds ratio van 3,54). Dit heet indirect bewijs. Is er bijkomend nog een gerandomiseerde, geblindeerde studie nodig om dit bewijs direct te leveren? Is er een gerandomiseerde, geblindeerde studie nodig om het effect van de parachute op de morbiditeit van het valschermspringen te bestuderen? enige wat formeel wordt aangetoond, is dat operatieve reconstructie van de VKB een efficiënt middel is om de instabiliteit van de patiënt te verhelpen." Maar er is zelfs meer. Het vaak geciteerde artikel in het NEJM van Frobell et al. toonde volgens de auteurs aan dat de tweejaarsresultaten in een conservatief vs. operatief behandelde groep patiënten met een VKB-ruptuur zo goed als dezelfde zijn (5). De gepubliceerde resultaten van de Tegner Activity Scale bij beide groepen doet ons het tegendeel vermoeden. De gemiddelde e z e rs r I ef |