desi, sa¤ ventrikül gibi iki kapak aras>nda olmaktan çok, her
iki kapa¤>n alt>nda yer almaktad>r. Sol ventrikülün flekli ka-
baca ovaldir ve apeksi afla¤> ve sola do¤ru yönlenmifltir. Sol
ventrikülün gövdesindeki trabekülasyonlar sa¤ ventrikülde-
kilerden çok daha incedir.
Seçici sol ventriküler bir enjeksiyonda mitral kapak hal-
kas>n>n inferior k>sm> genellikle posterior mitral kuspun al-
t>nda hapselidmifl olan kontrast materyal ile bunun üzerin-
den, sol atriyumdan gelen opak olmayan kan aras>nda e¤im-
li-çizgisel bir aral>k olarak seçilebilir. Aort kapa¤> ile devam-
l>l>k gösteren mitral halkan>n superior s>n>r> frontal olarak
s>kl>kla iyi gözükmez. Ventriküler sistol s>ras>nda mitral
kusplar sol atriyuma do¤ru bombeleflir, kapak aç>kl>¤> ventri-
külün içindeki kontrast materyal taraf>ndan engellenir ve
kusplar>n ba¤lanma çizgileri gözlenememeye bafllar. Ayr>ca
yine ventriküler sistol s>ras>nda, ventrikülün sol ve sa¤ ke-
narlar>ndan ç>kan parmak benzeri indentasyonlar genellikle
ventriküler lümeni iflgal ederken saptanabilmektedir. Bu in-
dentasyonlar papiller kaslar> temsil eder.
sm> angiyokar-
diyogramda fark edilemez. Ama lokasyonu aort kapa¤>na gö-
re tespit edilebilir. Posterior (koroner olmayan) kuspun an-
terior parças>n>n, komflu sa¤ (koroner) kuspun küçük bir
k>sm>n>n ve bu ikisinin aras>ndaki kommisürün alt>nda bu-
lunmaktad>r. Frontal görüntüde sa¤ kusp görülebilir. Bu gö-
rüntüde sol kusp aort kapa¤>n>n sol s>n>r>n>, koroner olma-
yan kusp ise sa¤ s>n>r>n> oluflturur. Anlafl>laca¤> üzere mem-
branöz septum aort kapa¤>n>n hemen alt>nda sol ventrikülün
sa¤ s>n>r>n>n bir segmentini oluflturmaktad>r.
Bu görüntüde sa¤ koroner arter aort kapa¤>n>n orta k>s-
m>ndan ç>karak sa¤ atriyum ve ventrikülün aras>ndaki sulku-
sun içinde hafifçe sa¤a ve afla¤> do¤ru uzan>r. Anterior de-
sandan dal sol ventrikülün sol parças>n>n üzerindeki inter-
ventriküler sulkusun üzerinde afla¤> do¤ru yol al>r. Sirkumf-
leks dal kalbin posterior taraf>ndaki, sol atriyum ve ventrikül
aras>nda kalan sulkusta ilerlerken hafifçe sa¤a k>vr>larak mit-
ral kapa¤>n inferior yap>flma noktas>na paralel hale gelir.
Kalbin sa¤ ve sol taraf>ndaki yap>lar>n iliflkileri iki ventri-
külün ve bu ventriküllere ait büyük damarlar>n görüntüleri
üst üste bindi¤i zaman daha iyi anlafl>labilir. Ventriküller, ço-
¤u k>s>mda birbirinin üzerine binmifl flekilde görüntülenir.
Sa¤ ventrikülün d>fla ak>m yola¤> yukar> ve sola do¤ru iken,
sol ventriküldeki kan yukar> ve sa¤a do¤ru ilerleyerek aorta-
ya ulaflmaktad>r. D>fla ak>m yolaklar> bu flekilde birbiri ile ça-
k>flmakta, sol yolak sa¤ yola¤>n arkas>ndan geçmektedir. Sol
ventrikülün neredeyse tüm sa¤ s>n>r> üst k>s>m membranöz,
kalan> ise müsküler- interventriküler septumca oluflturul-
maktad>r. Buras>, sa¤ tarafta septal band>n hemen üstünde,
infindubulumun alt k>sm>nda bulunan, müsküler septumun
bazal bölümüdür. Trikuspid-kapak yap>flma noktas>n>n en
üst k>sm> neredeyse aort kapa¤>na ulaflmaktad>r ve trikuspid
kapa¤>n septal kusp>n>n orijini asl>nda membranöz septumu
çapraz geçmektedir. Bu yüzden sol tarafta membranöz sep-
tum tamamen sol ventrikülün içinde kal>rken, sa¤ tarafta an-
terior k>s>m sa¤ ventriküldedir (interventriküler septum),
posterior k>s>m ise sa¤ atriyumda trikuspid kapa¤>n arkas>n-
dad>r (atriyoventriküler septum).
Sol ventrikülün üst d>fla ak>m yola¤> Valsalva aortik sinüs-
ler düzeyinde sol ventrikülün üzerinde kal>r. Pulmoner kapa-
¤>n seviyesi aort kapa¤>n>n seviyesinden yukar>dad>r. Bu iki
kapak anaak sa¤ ve sol kusplar aras>ndaki kommisurlar>n ya-
k>n>nda birbiri ile temas eder.
Sol Kalp, Lateral Projeksiyon (Sayfa 29). Lateral görün-
tüde sol atriyum neredeyse tamamen sol ventrikülün arka-
s>nda kal>r. Atriyumun anterior-inferior kenar> mitral kapak-
ça oluflturulur. Sol atriyal appendiks mitral kapa¤>n üst k>s-
m>ndan köken al>r ve Valsalva sinüslerinin hemen üstünden
aortay> çapraz geçerek, anteriora do¤ru uzan>r. Atriyal ap-
pendiks yeterince büyükse ucu pulmoner kapa¤> kapatabi-
lir. Atriyal kavitenin posterior s>n>r> atriyum taraf>ndan olufl-
turulmufltur ve pulmoner venler, üst ve orta k>s>mlar>ndan
bu kaviteye dökülür.
Seçici bir sol ventriküler angiyokardiyogramda mitral ka-
pak kusplar>n>n insersiyon çizgileri s>kl>kla, diyastol s>ras>n-
da, kapak orifisi içindeki radyolüsen kan> çeviren opak bir
halka olarak saptan>r. Mitral kapak ventrikülün posterior s>-
n>r>n> oluflturur. Mitral kapa¤>n üst s>n>r> sol (koroner) ve
posterior (koroner olmayan) kusplar aras>ndaki kommisür
bölgesinde aort kapa¤>na ulafl>r. Ventrikülün gövdesi mitral
kapaktan öne ve afla¤> do¤ru uzan>r. Gövdenin posterioinfe-
rior s>n>r> serbest ventriküler duvarca oluflturulur ve tüm an-
terior s>n>rda ise interventriküler septum vard>r. baz> vaka-
larda papiller kaslar ventrikülün alt s>n>r>n>n orta kesiminden
ç>kan ve mitral kapa¤a do¤ru uzanan radyolüsen defektler
olarak saptanabilmektedir.
Bu görüntüde aort kapa¤>n>n sa¤ koroner kusp>, kapa¤>n
anterior s>n>r>n> olufltururken, te¤etsel olarak belirlenebilir.
Sol ve posterior kusplar oblik olarak projekte olur ve poste-
riorda kal>rlar, posterior (koroner olmayan) kusp iki kusptan
daha daha altta olan>d>r. Sa¤ ve koroner olmayan kusplar>n
aras>ndaki kommisürün do¤rudan alt>nda olan interventrikü-
ler septumun membranöz k>sm> s>n>r oluflturmaz. Membra-
nöz septumun önünde, ventrikülün anterior subvalvüler s>-
n>r>n> oluflturan, müsküler septumun superior k>sm> vard>r.
Sa¤ kororen arter sa¤ Valsalva sinüsünün üst k>sm>nda
köken al>r ve k>sa bir mesafe boyunca anteriora ilerler, daha
sonra ise neredeyse tamamen afla¤> döner. Sol koroner arte-
rin ana gövdesi bu görüntüde x >fl>nlar>na hemen hemen pa-
raleldir ve normalden k>sa gözükür. Sirkumfleks dal> mitral
halkan>n posterior bölümü ile paralellik gösterir. Anterior
veya desandan dal anterior ve afla¤> do¤ru uzanarak, aort kö-
künün üzerinde kal>r. Sa¤ Valsalva sinüsünün üstünden, sa¤
koroner arterin orijininin hafif alt>ndan geçer ve daha sonra
bu damar> çaprazlar, öyleki anterior desandan dal>n alt k>sm>
major koroner damarlar>n en anteriorda olan> haline gelir.
Sa¤ ventrikül büyüdü¤ünde ventrikül ve sa¤ atriyum aras>n-
daki sulkus anteriora do¤ru yer de¤ifltirir. Bu sulkusun için-
deki sa¤ koroner arter, böyle bir durumda, sol anterior de-
sendan dal>n tamamen önünde, bu lateral görüntüde görül-
meye bafllar. Bu flekilde sa¤ ventriküler büyümesi seçici bir
sol ventriküler angiyokardiyogramda tan>nabilmektedir.
flmakta, trikuspid
kapak mitral kapa¤>n anteriorunda kalmaktad>r. Trikuspid
kaya¤>n üst s>n>r>, atriyoventriküler septumun anterior s>n>r>-
na iflaret ederken, mitral kapak bu septumun posteriorda
uzand>¤> yerin s>n>r>n> belirler. Membranöz septumun inter-
ventriküler k>m> trikuspid kapa¤>n insersiyonunun anteri-
orunda lokalizedir. Supraventriküler krest sa¤ Valsalva sinü-
sünün do¤rudan önündedir, bu sebeple sa¤ ventriküler d>fla
ak>m yola¤>n>n büyük ço¤unlu¤u sol ventrikülden daha üst
seviyededir. Asl>nda sa¤ ve sol aortik kusplar>n aras>ndaki
kommisürün hemen alt>nda bulunan, sol ventrikülün d>fla
ak>m bölümünün küçük bir k>sm>, sa¤ ventrikülün subpul-
monik bölgesi ile ayn> seviyeye eriflmektedir. Bu bölgedeki
d>fla ak>m yolaklar> ventriküler septum ile birbirlerinden ay-
r>l>rlar ve burada görülen bir defekt subpulmonik ventrikü-
ler septal defekt oluflturur.
Bu halkan>n anterior s>n>r> kapa¤>n sa¤
kenar>na denk gelmektedir. Sa¤ ventrikülün
ana gövdesi içe ak>m k>sm>- trikuspid kapa-
¤>n hemen önünde bulunmaktad>r. Kapa¤>n
hemen üst seviyesinin üstünde, ventrikül,
posteriordan gelen bir yumuflak doku kitle-
si sebebi ile daral>r. Bu yap>, krista supra-
ventrikülarisi temsil etmektedir ve infundi-
bulum ventrikülün d>fla ak>m k>sm>- girifli-
nin seviyesini iflaret etmektedir. Sa¤ ventri-
küler kavitesinin anterior s>n>r> pulmoner
kapa¤a do¤ru devaml>l>k gösteren bir e¤im
oluflturmaktad>r.
Pulmoner kapak ve kusplar>, lateral gö-
rüntüde kolayca saptanabilmektedir. Pul-
moner kapak darl>¤>n>n incelenmesi için bu
projeksiyon idealdir çünkü kapak kusplar>-
n>n aç>l>m>ndaki k>s>tl>l>¤>n yan>nda, ventri-
külün infundibular bölgesi de araflt>r>larak,
bu bölgede oluflabilecek infundibular darl>k
da de¤erlendirilebilir. Pulmoner trunk yu-
kar> ve geriye do¤ru ilerleyerek, sa¤ ventri-
külün anterior duvar>n>n e¤imi ile devaml>-
l>k gösterir. Sol pulmoner arter lateral gö-
rüntüde, posteriora do¤ru ilerlerken iyi bir
flekilde görüntülenebilirken, sa¤ pulmoner
arter k>sa olarak görülür.
Sol Kalp, Frontal Projeksiyon (Sayfa
28). Sol atriyumun bir k>sm> sol ventrikü-
lün üstünde ve sa¤>ndad>r. Atriyal kavitenin
üst s>n>r> frontal (anteroposterior) görüntü-
de düzdür, hafifçe yukar> ve sola do¤rudur.
Alt s>n>r> afla¤> do¤ru e¤imlidir. Alt atriyal
bölgenin sol ventriküler bofllu¤u geçen k>s-
m> mitral kapa¤>n inferior kenar>nca olufltu-
rulmufltur.
yumun en üst k>sm>na girerler, inferior pul-
moner venler biraz daha alt seviyeden atri-
yuma ulafl>r. Fluoroskopik olarak sol atri-
yumdaki bir kateterin atriyal apendikse mi
yoksa sol superior pulmoner vene mi girdi-
¤ini ay>rt etmek zor olabilir. Bu sorun hasta-
n>n oblik veya lateral görüntülerinin al>nma-
s> (çünkü pulmoner ven posteriora do¤ru
uzan>rken, appendiks anteriordad>r) veya az
miktarda kontrast materyal enjekte edilerek
yap>n>n s>n>rlar>n>n ortaya ç>kart>lmas> ile
çözülebilir.
Sol ventrikül, iç ak>m (mitral) kapa¤> ile
d>fl ak>m (aort) kapa¤>n>n birbirine komflu
olmas> özelli¤iyle sa¤ ventrikülden farkl>l>k
gösterir. Gerçekten de mitral kapa¤>n ante-
rior kusp> aortik kapa¤>n bir k>sm> ortak bir
annulustan köken al>r. Sol ventrikülün göv-
30
BÖLÜM I -- LEVHA 29
R
ADYOLOJ< VE
A
NG
(Sayfa 29'un devam>)