netter cilt 5 kısım kalp Page 24

sinirlerin içinde kalbe ulaflmaktad>r. Di¤erleri, superior, orta

ve vertebral gangliyonlar ile sinaps yapmak üzere sempate-

tik trunk ile beraber yukar> yükselmektedir ve buradan ge-

len postgangliyonik lifler, bu gangliyonlar>n kardiyak dallar>

arac>l>¤> ile kalbe ulafl>rlar. Bu yüzden parasempatetik sinaps-

lar kalbin içinde veya yak>n>ndaki gangliyonlarda olurken,

sempatetik sinaplar kalpten uzakta olan gangliyonlarda ger-

çekleflmektedir. Bunlar>n sonucunda parasempatetik post-

gangliyonik lifler göreceli olarak k>sad>r ve da¤>l>mlar> dar

alanlar ile s>n>rl>d>r.

Afferent ve efferent lifler muhtemelen tüm sempatetik

ve parasempatetik kardiyak sinirlerde mevcuttur, yaln>z su-

perior servikal sempatetik kardiyak sinirlerde afferentler var

olmayabilir. kalp ve büyük damarlardan gelen birçok affe-

rent vagal lifin görev kardiyak aktiviteyi bask>layan refleksler

ile ilgilidir ve baz> hayvanlarda bu sinirler ayr> bir "bask>lay>-

c> sinir" fleklinde kümelenmifllerdir.; insanda bu lifler larin-

geyal sinirlerin kardiyak dallar>n>n içinde yol alabilir.

Torasik sempatetik kardiyak sinirler "kalp ve büyük da-

marlardan" ve "kalbe ve büyük damarlara" birçok efferent

h>zland>r>c> ve afferent lifler tafl>maktad>r ve bu durum,

önemsiz boyutlar> ile karfl>laflt>r>ld>¤>nda, bu sinirlere orant>-

s>z bir ilginin gösterilmesine sebep olmaktad>r. Di¤er kardi-

yak a¤r> afferentleri orta ve inferior servikal sempatetik kar-

diyak sinirlerin içinde yolculuk eder ama ilgili servikal gang-

liyona girdikten sonra, rami kommunikantes arac>l>¤> ile üst

dört veya befl torasik spinal sinirlere ve böylece omurili¤e

girmeden geçmeden önce, sempatetik trunklar>n içinde afla-

¤> do¤ru torasik bölgeye inerler. Arnulf ve Hantz'a göre bir-

çok kardiyak a¤r> lifi preaortik pleksusun içinden geçmekte-

dir. Bu sebepten dolay> bu araflt>rmac>lar angina pektoris a¤-

r>s>n> azaltmak için yap>lan üst torasik sempatetik gangliyo-

nektomiye güvenli ve basit alternatif olarak, bu pleksusun

eksizyonunu önermektedirler.

Perikardiyumdan gelen afferent lifler büyük oranda fre-

nik sinirlerce tafl>n>rken viseral seröz perikardiyumdan gelen

lifler koroner pleksuslarda tafl>n>rlar.

Bu pleksusta vagal liflerin bir k>sm>n>n

sinaps yapt>¤>, birkaç tane gangliyon vard>r.

bunlardan en büyü¤ü olan Wrisberg gangli-

yonu aort kemerinin alt>nda pulmoner trun-

k>n bölündü¤ü nokta ile trakeal bifürkasyo-

nun aras>nda bulunmaktad>r. Parasempate-

tik hücrelerden oluflan daha küçük gruplar

intrinsik kardiyak gangliyon- ço¤unlukla

atriyal subendokardiyal doku içinde, atriyo-

ventriküler sulkus boyunca ve büyük da-

marlar>n köklerine yak>n bölgelerde lokali-

zedir, ventriküllerde göreceli olarak az bir

miktar bulunmaktad>r ama bu say> yine,

ventriküler inervasyonun tamamen veya

bask>n olarak sempatetik oldu¤u görüflü

hakk>nda flüphe uyand>rmaya yetecek dü-

zeydedir.

Kardiyak sempatetik ve parasempatetik

sinirler hem afferent hem de efferent lifler

tafl>maktad>r. Afferentler de¤iflik tiplerdeki

kardiyak reseptör sonlanmalar>ndan ve ka-

val ve pulmoner ven aç>kl>klar>n>n, interatri-

yal septum ve atriyoventriküler kapaklar>n

etraf>ndaki endokardiyum gibi refleksif zon-

larda bol miktarda bulunan terminal a¤lar-

dan gelen uyar>lar> merkezi sinir sistemine

tafl>maktad>r. Efferentler, kalp ve büyük da-

marlardan gelen afferent uyar>lar ile refleks

olarak modifiye edilen uyar>lar tafl>maktad>r.

Genel olarak beyin, hipotalamus ve beyin

kökündeki yüksek merkezlerin kontrolü al-

t>ndad>r.

Resimde gösterilen yolaklar temel ola-

rak daha önemli olanlar yolaklardan seçil-

mifltir. Kalpten ve büyük damarlardan gelen

afferentlerin, omurili¤ine, sempatetik kardi-

yak sinirlerce tafl>nd>¤> gösterilmiflken, di-

¤erleri medulla oblongatadaki çekirde¤e va-

gus sinirince tafl>n>yor olarak gösterilmifltir.

Efferentler benzer bir rota izlemekte ama

santrifugal yönde yol almaktad>rlar. Affe-

rent nöronlar>n hücre gövdeleri üst dört ve-

ya befl torasik spinal sinirlerin dorsal kök

gangliyonlar>na ve inferior vagal gangliyona

yerleflmifltir.

Pregangliyonik parasempatetik lifler

dorsal vagal çekirdekteki hücrelerin akson-

lar>d>r ve kardiyak pleksustaki gangliyon ve-

ya intrinsik kardiyak gangliyonla iliflkileri

vard>r. pregangliyonik sempatetik lifler, üst

dört veya befl torasik spinal segmentteki la-

teral gri kolonlarda lokalize olan hücrelerin

aksonlar>d>r. Bu lifler ilgili spinal sinirlere

girmekte ve sempatetik trunklarda komflu

gangliyona geçen beyaz rami komunikan-

teste bu sinirleri terk etmektedir. Ama baz>-

lar>, bu gangliyonlarda sinaps yapmakta ve

postgangliyonik lifler (gangliyonik hücrele-

rin aksonlar>) torasik sempatetik kardiyak

BÖLÜM I -- LEVHA 18

ALB

<

NERVASYONU

I

VE

II

(Sayfa 18'in devam>)

SUPERSEMPATETGANGL

SUPERSEMPATETKARD

ORTA SERVSEMPATETKARD

SEMPATETKARD

TORASSEMPATETGANGL

TORASSEMPATETKARD

TORASSEMPATETGANGL

SEMPATETPREGANGL

SEMPATETPOSTGANGL

VAGAL PREGANGL

VAGAL POSTGANGL

SEMPATET

VAGAL AFFERENT

TORASKARD

SOLNUKLEUSU

SUPERKARD

KARD

ASENDAN

BA/LANTILAR

KARDPLEKSUS

ANAHTAR:

MEDULLA
OBLONGATA

VAGUS S

BEYAZ RAM<
KOMMUN

GR< RAMUS
KOMUN

TORASS

ORTA SERVSEMPATETGANGL

VERTEBRAL GANGL

ANSA SUBKLAV

STELLATE GANGL

DORSAL VAGAL ÇEK