Radyoloji
Radyolojik inceleme kalp hastal>klar>n>n de¤erlen-
dirilmesinin elzem ve tamamlay>c> bir parças>n> olufltu-
rur. Gö¤üs röntgenleri, fluoroskopi muayenesi ve anji-
yokardiografik gözlemler arac>l>¤> ile kalbin büyüklü-
¤ü, perikardiyal, kardiyak ve koroner kalsifikasyonlar,
kalbin fonksiyon ve hemodinamileri ile ilgili bilgiler el-
de edilebilir.
Miyokardiyum, kapaklar ve di¤er kalp yap>lar>n>n
benzer radyolojik yo¤unluklar> vard>r ve bu yüzden,
kalsifiye olmad>ktan sonra, radyolojik olarak birbirle-
rinden ay>rt edilemezler. Benzer olarak kalp boflluklar>-
n>n duvarlar>, kontrast madde enjeksiyonu ile kan>n
opasitesi art>r>lmad>kça, görsel olarak boflluklar>n için-
deki kandan ay>rt edilemezler. Hava içeren parlak akci-
¤erler, göreceli olarak homojen kalp gölgesine karfl>
kontrast oluflturdu¤u için kalbin d>fl s>n>rlar> belirlene-
bilmektedir.
Standart röntgenler veya fluoroskopi ile görülen
kalp gölgesi büyütülmüfl ve biçimi biraz bozulmufl ola-
rak görülür. Normalde kullan>lan hedeften-filme veya
perdeye mesafelerde, x->fl>nlar> hastadan geçerken da-
¤>lmaktad>r. Bu nedenle filmden uzak olan yap>lar, fil-
me daha yak>n olan yap>lara göre daha yüksek oranda
büyütülür. Görüntüdeki bozulma da¤>lan x->fl>nlar> ye-
rine paralel >fl>nlar>n kullan>lmas> ile büyük oranda or-
tadan kald>r>labilir. Bu, hedef-film mesafesini 180sm'-
den (6ft) daha uzak yaparak (teleroentgenografi) veya
>fl>n>, sadece santral 3 ila 4sm'lik k>sm> kullan>lacak fle-
kilde, azaltarak baflar>labilir. Bahsi geçen son metot
(ortodiyagrafi) kalbin s>n>r>n>n dar santral >fl>n ile izlen-
di¤i ve fluoroskopik perdede bir kurflun kalemle iflaret-
lendi¤i fluoroskopik bir tekniktir. Sonra iflaret edilen
s>n>rlar ölçülerek, seçilen projeksiyonda kalbin boyutu
hakk>nda do¤ru bir indeks elde edilebilmektedir. Ama
bu tekniklerin sa¤lad>¤> artm>fl do¤ruluk oran>n>n pra-
tikte nadiren önemi vard>r, çünkü günümüzdeki kulla-
n>m alanlar> çok dard>r. Ço¤u amaç için kalbin büyük-
lü¤ü, standart 180sm'lik (6ft) gö¤üs filmi ile, görülen
kalp boyutunun toraks>n boyutu ile karfl>laflt>r>lmas> sa-
yesinde yeterli düzeyde tahmin edilebilmektedir. Bu
yöntemin kullan>ld>¤> durumlarda inspirasyonunun de-
recesi (diyafram ne kadar yukar>da ise, kalbin görülen
boyutu o kadar büyük olacakt>r) ve hastan>n yafl> dikka-
te al>nmal>d>r. Bir infant>n kalbi, gö¤üs kafesi ile karfl>-
laflt>r>ld>¤>nda göreceli olarak büyükken, yafll> bir hasta-
n>n gö¤üs kafesi, kalbi ile karfl>laflt>r>ld>¤>nda s>kl>kla
küçüktür.
Kalp üç boyutlu bir yap> oldu¤u ve herhangi bir
yönden bakt>¤>m>zda biz sadece iki kenar>n> görebildi-
¤imiz için, farkl> kalp odalar> ve büyük damarlar>n gö-
rülebilmesi isteniyorsa, birkaç yönden çekilmifl filmle-
rin olmas> yararl>d>r. Ayr>ca ösefagusun opaklaflt>r>larak
kalbin, ösefagusa yaslanm>fl olarak duran, posterior s>-
n>r>n>n de¤erlendirilmesi de yararl> olabilmektedir.
Tam bir "kardiyak seri" frontal, sol lateral, 60 derece
sa¤ anterior-oblik ve 45 derece sol anterior-oblik pro-
jeksiyonlardan çekilmifl filmlerden oluflur. Sol anterior-
oblik, hastaya baryum verilmeden önce çekilmesi gere-
ken ilk filmdir çünkü baryum verildikten sonra ösefa-
gus kardiyak s>n>r>n bir k>sm>n> örtmektedir. Filmlerin
kalan> ösefagus dolu iken çekilir.
Kardiyak seriye ait dört film genelde boflluklardaki
genifllemeyi de¤erlendirmek için yeterlidir. Ama baz>
durumlarda afl>r> penetre olan veya gö¤sün Bucky fron-
tal filmi, kalp silüetinden, büyümüfl sol atriyumun göl-
gesini göstermesi aç>s>ndan faydal>d>r. Hastalarda ba-
zen sa¤ atriyumun ve ventrikülün veya sol atriyumun
ve ventrikülün konturlar> birbiri içine geçmekte ve
film üzerinde iki boflluk aras>ndaki geçifli tespit etmek
zor olabilmektedir. Bu konuda fluoroskopi çok yararl>-
d>r çünkü atriyumun at>m evresi ventrikülün tam tersi-
dir.
Gö¤sün röntgenleri ek olarak pulmoner damar ya-
p>lar>n ve kalp hastal>¤> ile birlikte akci¤erde görülen
de¤iflimlerin de¤erlendirilmesine de olanak tan>makta-
d>r. Pulmoner arterlerin boyutunun ve k>vr>mlar>n>n art-
mas> genelde soldan sa¤a flant> gösterirken, bu damarla-
r>n belirginli¤indeki bir azalma sa¤dan sola flant> iflaret
etmektedir. Pulmoner arter ak>m> belirgin flekilde azal-
d>¤>nda, a¤>r Falot tetralojisinde oldu¤u gibi, akci¤erler-
deki vasküler patern, akci¤er hilumunda damarlar>n dü-
zenli olarak >fl>nsal bir da¤>l>m göstermesi yerine, retikü-
ler ve yönsüz bir patern göstermeye bafllamaktad>r.
Böyle bir görünüm bronkiyal arterlerdeki yüksek dü-
zeyli kolateral ak>m> göstermektedir. Konjestif yetersiz-
likte veya kalbin sol taraf>ndaki t>kan>klarda, mitral dar-
l>kda oldu¤u gibi, pulmoner venler dolgunlafl>r. Bu dol-
gunluk pulmoner hipertansiyona ilerlerse, periferal
pulmoner arterler ile birlikte venler oldukça küçük ha-
le gelirken, santral pulmoner arterler dilate olmakta ve
fliflkinleflmektedir.
22
R
ADYOLOJ< VE
A
NG
BÖLÜM I -- LEVHA 21
(Sayfa 23'ten devam ediyor)
SA/ BRAKVEN
SOL BRAKVEN
SOL PULMONER
ARTER
PULMONER
TRUNK
PULMONER KAPAK
HALKASI
SOL ATRUZANTI
AORTHALKASI
MHALKASI
SULKUS
AORTA
SOL VENTRÜKÜL
D
SUPERVENA KAVA
AZVEN OR
SA/ PULMONER
ARTERLER
SA/ PULMONER
VENLER
ATRSULKUS
TRHALKASI
VENA KAVA
SA/
VENTR
SA/ ATR
KALBANTEROPOSTERYORUMLANMASI