da oldukça varyasyon mevcuttur. Normal olarak sol demet
dal>, ortak demeti s>kl>kla major anterior ve posterior bö-
lümlere ayr>lan- oldukça genifl bir demet halinde terk eder.
Sa¤ demet dal>, ortak demetin daha küçük bir uzant>s>n>
oluflturur ve interventriküler septumun sa¤ taraf> boyunca
subendokardiyal olarak uzan>r. Ço¤u kalpte sol demet dal>
ventriküler miyokardiyum ile ilk fonksiyonel temas>n>, aor-
tik kapa¤>n alt>nda, interventriküler septumun sol endokar-
diyal yüzeyinde yapar. Sa¤ demet dal> ventriküler miyokardi-
yum ile ilk fonksiyonel temas>n> anterior papiller kas>n taba-
n>na yak>n bölgede subendokardiyal olarak yapar. Bazen sol
demet dal>ndan ç>kan küçük bir lif demeti interventriküler
septumun üst dorsal bölümleri ile temas kurar. Bu demet
Mahaim'in paraspesifik liflerini oluflturur.
Özelleflmifl Kardiyak Dokular>n s>
Hem insan hem de köpek sinoatriyal (sinus) nodunun
en karakteristik anatomik özelli¤i nodal (santral) arter ile
olan iliflkisidir. Nod, içinden geçen (genelde tek, büyük bir
damar olarak) ve nodal dokuya birçok dal veren, bu arteri ta-
mamen çevreler. Arterin kolajen dokusu, nodun kendisine
ait yo¤un kolajen matriksi ile devaml>l>k gösterir (James). Bu
kolajen lifler ve yayg>n elastik lif a¤>, nodal dokunun da¤>ld>-
¤> bir zemin haz>rlar. Yafl>n artmas> ile birlikte ba¤ dokular>-
n>n göreceli yo¤unlu¤u belirgin bir flekilde artmaktad>r
(Lev).
Nodun merkezinde lifler arterin (A) etraf>ndan konsantrik
bir paternle da¤>lm>flt>r; periferde da¤>l>mlar> daha radiyaldir,
nodal dokunun özelleflmifl iletim yolaklar> ile birleflti¤i alanlar-
da baz> yo¤unlaflmalar mevcuttur. Nodal lifler, özelleflmifl atri-
yal yolaklara ait lifler ve s>radan atriyal kas lifleri ile do¤rudan
anatomik devaml>l>k gösterir. Otonomik gangliyon hücreleri-
nin lokalizasyonu perifer ile s>n>rl> gözüküyor olsa da, nodun
içinde bol say>da sinir lifleri vard>r. Nodun içinde her ne kadar
çok say>da küçük ven bulunsa da, sabit bir drenaj paterni be-
lirlenememifltir.
Fizyolojik kan>tlar sinus uyar>lar>n>n, sol
atriyuma ve sinus nodundan A-V noduna ya-
y>l>m>n>n normalde ve primer olarak, anteri-
or internodal trakt>n ve Bachmann demeti-
nin aktivasyonuna ba¤l> oldu¤una iflaret et-
mektedir. Bu traktlar>n fizyolojik önemleri
takip eden bölümlerde detayl> bir flekilde
anlat>lm>flt>r.
Memeli kalbinde atriyumlar ve ventri-
küller aras>ndaki tek normal anatomik ileti-
flim His ortak demeti ile birlikte atriyoven-
triküler noddur. Atriyum taraf>ndan atriyo-
ventriküler nod internodal traktlar>n dall>
ve yayg>n lifleri ve belki, s>radan atriyal kas
yap>s> ile olan ba¤lant>lar> arac>l>¤> ile atri-
yumla iletiflim halindedir. Bu iletiflimin de-
taylar> James taraf>ndan tarif edilmifltir. Ek
olarak köpek A-V nodu üzerinde yapt>¤> ça-
l>flmalar sayesinde, James, nodun gövdesini
atl>yor ve nodal lif kavfla¤>na ve ortak atriyo-
ventriküler demete yak>n, distal k>s>mlara
ba¤lan>yor gözüken lif traktlar> tan>mlam>fl-
t>r. Bu araflt>rmac> ayr>ca benzer "atlayan"
liflerin insan atriyoventriküler nodu üzerin-
de yap>lan çal>flmalarda da tespit edilebildi-
¤ini rapor etmifltir.
Atriyumlar ve ventriküller aras>ndaki
normal anatomik iletiflime ek olara, baz>
kalplerde anormal iletiflimler tespit edilmifl-
tir. Truex taraf>ndan gösterildi¤i gibi, bu
anormal iletiflimler fetus ve infant kalplerin-
de daha s>kt>r ve baz> vakalarda yetiflkinlik
dönemine kadar da devam etmektedir. Bu
tip iletiflimlerin en s>k görüleni ve en iyi bi-
lineni orijinal olarak Kent taraf>ndan tarif
edilmifltir. Öyle gözükmektedir Kent'in ak-
sesuar demeti, do¤rudan sa¤ atriyumun in-
ferior kenar>ndan interventriküler septu-
mun üst bölümlerine do¤ru uzanan s>radan
atriyal miyokardiyal bir demettir. Her ne ka-
dar Kent'in demeti gibi ba¤lant>lar>n canl>
kalpte uyar> tafl>d>¤> gösterilmemifl olsa da,
bu gibi durumlar>n Wolff-Parkinson-White
sendromu gibi bozukluklarda anormal ven-
triküler uyar>lara yol açan mekanizma olabi-
lece¤i öne sürülmüfltür. Son olarak Robb ve
James dahil olmak üzere birçok araflt>rmac>
atriyal miyokardiyumdan gelen demetlerin,
atriyoventriküler halkadan geçerek atriyo-
ventriküler kapaklar>n taban>na uzand>¤>n>
göstermifltir. Bu lif gruplar>n>n atriyumdan
ventriküllere uyar> transmisyonundan so-
rumlu olmas> pek muhtemel gözükmemek-
tedir.
Lev, James ve baflka araflt>rmac>lar tara-
f>ndan da gösterildi¤i gibi, ortak demetin bi-
fürkasyonu ve sol demet dal>n>n da¤>l>m>n-
14
BÖLÜM I -- LEVHA 13
Ö
ZELLEfiM
<
LET
S
A
NATOM
(Sayfa 13'ün devam>)
(Sayfa 15'den devam ediyor)
SANTRAL ARTERNODU, LDO/RU IfiINLAR HALTADIR (GOLDNER BOYASI, X10)
BAZAL
MEMBRAN
MYELS
SARKOPLAZMRET
KOLAJEN L
SCHWANN HÜCRELER<
TARAFINDAN ÇEVRE-
LENMS
SARKOZOM
(M
PLAZMA MEMBRANI
MYOF
GOLG< APARATI
R
KAP
F
NÜKLEUS
SHÜCRELER A/I (GOLDNER BOYASI, X160)
D
A
B
C
SDETAYLARI (GOLDNER BOYASI, X400)
SULTRAMYAPISI